Khám phá chi tiết về giáp trụ thời Trần, từ Minh Quang giáp, Ngư lân giáp đến mũ Hổ quan. Tìm hiểu trang phục quân đội Đại Việt và hào khí Đông A oai hùng.

Nhắc đến hào khí Đông A, lịch sử thường ca ngợi tinh thần quyết chiến và những chiến công hiển hách. Tuy nhiên, yếu tố góp phần không nhỏ vào sức mạnh của quân đội nhà Trần chính là hệ thống trang bị quân sự. Quân đội nhà Trần đã "lên đồ" uy phong thế nào để ra trận? Không chỉ có khinh trang "mình trần đóng khố", các tướng lĩnh nhà Trần sở hữu những bộ giáp trụ thời Trần cực kỳ tinh xảo.

Sự Kế Thừa Và Biến Dị Trong Trang Phục Quân Đội Thời Trần

Quân trang Đại Việt thời Trần về cơ bản tiếp thu những tinh hoa từ thời Lý nhưng đã phát triển thêm nhiều nét "phá cách" mang đậm dấu ấn thời đại.

Pho tượng Kim Cương tìm thấy tại di tích Bảo Tháp thời Trần

Như đã biết qua các khảo cứu về trang phục quân đội thời Lý, hệ thống quân trang chủ yếu được phân cấp rõ ràng:

• Trang phục Giáp Trụ: Dành riêng cho các bậc tướng lĩnh chỉ huy.

• Trang phục Tứ Phương Bình Đính & Khinh trang: Dành cho quân binh tác chiến với ưu điểm gọn nhẹ, linh hoạt.

Diện mạo quân trang này tiếp tục được duy trì. Đối chiếu pho tượng Kim Cương (thời Lý) và pho tượng tướng canh cửa tại di tích Bảo Tháp (thời Trần), các nhà nghiên cứu khẳng định bộ Minh Quang giáp – loại giáp được du nhập và Việt hóa từ thời Tiền Lê và Lý – vẫn là "bộ cánh" quyền uy của tướng lĩnh nhà Trần. Hình dáng chiếc mũ Đâu Mâu quen thuộc cũng tiếp tục xuất hiện.

Giáp Vảy Cá (Ngư Lân Giáp) – Điểm Nhấn Của Giáp Trụ Hậu Kỳ Trần

Tượng võ sĩ đội mũ Hổ Quan khai quật tại mộ Uất Trì Kính Đức năm 1972 so sánh với tượng võ sĩ thời Trần.

Dù chịu ảnh hưởng từ kiểu dáng Minh Quang giáp thời Đường - Tống vốn đã thịnh hành từ thời Lý, giáp trụ thời Trần vẫn có những biến dị độc đáo.

Điểm khác biệt rõ nét nhất nằm ở tấm giáp che hạ bộ. Dựa trên bức tượng tại di tích Bảo Tháp, phần giáp này được thiết kế tỉ mỉ theo kiểu vảy cá, hay còn gọi là Ngư Lân giáp (魚鱗甲).

Sự xuất hiện của Ngư Lân giáp mang lại hai ý nghĩa lớn về mặt lịch sử:

1. Cho thấy sự tiến hóa về mặt thẩm mỹ và kỹ thuật rèn giáp của thợ thủ công Đại Việt.

2. Chứng minh sự giao thoa với phong cách giáp đầu đời Minh, qua đó giúp các nhà khảo cổ xác định được bức tượng này được chế tác vào giai đoạn cuối đời nhà Trần.

Bí Ẩn Những "Mãnh Hổ" Đội Mũ Hổ Quan

           

Tượng võ sĩ đội Hổ Quan thời Trần trong Bảo tàng lịch sử Việt Nam

Bạn đã bao giờ nghe về các đội quân thiện chiến mang tên Hổ Dực hay Hổ Bôn của nhà Trần chưa?

Bảo tàng Lịch sử Việt Nam hiện đang lưu giữ một hiện vật vô cùng quý giá: tấm ngói có hình tượng võ sĩ đội mũ đầu hổ, được xác định niên đại vào thời Trần. Hiện vật này đã củng cố giả thuyết về việc các đội quân tinh nhuệ của Đại Việt đã sử dụng một loại mũ chiến đặc biệt mang hình dáng đầu hổ.

Tại phương Bắc (Trung Quốc), loại mũ này được gọi là Hổ Quan, thường được rèn bằng sắt, xuất hiện phổ biến vào thời Tùy Đường - Ngũ Đại. Tuy nhiên, từ sau thời Tống, loại mũ này gần như biến mất. Thật đáng tự hào khi tại Đại Việt, chiếc mũ Hổ Quan vẫn xuất hiện đầy kiêu hãnh trên đầu những chiến binh "Sát Thát" dũng mãnh nhất.

Trang phục quân đội nhà Trần không chỉ đơn thuần là những món đồ bảo hộ che chắn đao kiếm. Những bộ Minh Quang giáp, Ngư lân giáp hay chiếc mũ Hổ quan uy nghi chính là biểu tượng của một dân tộc tự cường, một đội quân kỷ luật và thiện chiến, sẵn sàng đạp tan mọi vó ngựa xâm lăng của kẻ thù.