Skip to main content

Giày – Hia trong trang phục người Việt thời Lý – Trần

 Trang phục Việt phục thời trung đại không chỉ thể hiện qua áo mũ mà còn được hoàn thiện bởi giày – hia, một chi tiết nhỏ nhưng mang giá trị văn hóa và nghi lễ sâu sắc. Qua các tư liệu lịch sử và hình ảnh phục dựng, chúng ta có thể hình dung rõ hơn về kiểu dáng, cấu tạo và vai trò của giày dép thời Lý – Trần.

1. Vai trò của giày – hia trong đời sống và nghi lễ

Giày - hia Thời Lý Trần

Trong đời sống thường nhật, người Việt xưa phổ biến với thói quen đi chân đất. Tuy nhiên, trong các dịp quan trọng như:

  • Vào triều
  • Tham gia nghi lễ
  • Hoạt động cung đình

→ Việc mang tất và hia là quy định bắt buộc.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, thời vua Lý Thánh Tông, quan lại khi vào chầu phải:

  • Đi tất
  • Mang hia
  • Đội mũ phốc đầu

Điều này cho thấy giày – hia không chỉ là vật dụng mà còn mang tính lễ nghi và cấp bậc xã hội.

2. Đặc điểm giày thời Trần qua tư liệu và tranh vẽ

Tư liệu quý giá giúp chúng ta hình dung rõ hơn về giày thời Trần là bức tranh:

  • “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ”

Từ đó, có thể nhận diện các đặc điểm nổi bật:

  • Mũi giày cong vếch lên (giống mũi thuyền)
  • Thân giày ghép từ 4 mảnh vải hoặc da
  • Đế bằng da
  •  Có thể thêu hoa văn trang trí
  •  Màu sắc: đen, trắng hoặc sáng màu

3. Phục dựng giày – hia thời Lý – Trần

Dựa trên tư liệu khảo cổ, tranh vẽ và ghi chép cổ, các nhà nghiên cứu đã phục dựng lại hình dáng giày như sau:

Hình 1: Giày – Hia phục dựng tổng thể

Phục dựng giày - hia

     Hình ảnh cho thấy rõ:

  • Hia dạng cao dành cho vua quan
  • Giày thấp dùng phổ biến hơn
  • Mũi cong đặc trưng – dấu ấn thẩm mỹ thời kỳ

4. Cấu tạo chi tiết của giày – hia

Một đôi giày thời Lý – Trần không đơn giản mà được cấu thành từ nhiều lớp:

Hình 2: Cấu tạo giày – hia

Cấu tạo giày - hia

Các bộ phận chính gồm:

  • Thân giày: ghép từ 4 mảnh (mũi, thân trước, thân sau, gót)
  • Lót trong: vải hoặc da mềm
  • Đế giữa: nhiều lớp giấy hoặc vải ép
  • Đế ngoài: da thuộc chắc chắn

     Cách cấu tạo này giúp:

  • Giày nhẹ
  • Linh hoạt
  • Phù hợp khí hậu nóng ẩm

5. Giày của vũ công – vũ nữ: thanh thoát và nghệ thuật

Một điểm thú vị là giày dành cho vũ công, vũ nữ:

  • Mũi cong cao và nhọn hơn
  • Thiết kế thanh thoát
  • Tăng tính biểu cảm khi múa

Dù chưa có nhiều tư liệu chi tiết về màu sắc, nhưng có thể suy đoán:
→ Thường trang trí tinh xảo hơn giày thường

6. Giá trị văn hóa của giày – hia Việt cổ

Giày – hia thời Lý – Trần không chỉ là vật dụng mà còn:

  • Phản ánh thẩm mỹ thời đại
  • Thể hiện địa vị xã hội
  • Góp phần hoàn thiện Việt phục truyền thống

Việc phục dựng ngày nay giúp:

  • Khôi phục di sản văn hóa
  • Phục vụ nghiên cứu, biểu diễn, cosplay lịch sử
  • Lan tỏa giá trị Việt phục đến cộng đồng

Kết luận

Từ những mảnh ghép tư liệu rời rạc, hình ảnh phục dựng đã giúp chúng ta hình dung rõ hơn về giày – hia thời Lý – Trần – một chi tiết nhỏ nhưng chứa đựng cả lịch sử, nghệ thuật và văn hóa Việt Nam.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Nón Lòng Chảo: Loại Nón "Quốc Dân" Trong Đời Sống Việt Nam Thế Kỷ XVIII - XIX

Bên cạnh nón lá chóp nhọn hay nón quai thao, lịch sử Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX từng ghi nhận một loại nón vô cùng phổ biến mang tên nón lòng chảo . Dù hiện nay không còn xuất hiện trong đời sống thường nhật, nhưng nón lòng chảo vẫn là một minh chứng quan trọng cho tư duy thực dụng và bản sắc văn hóa của người Việt xưa qua góc nhìn của các nhà du hành phương Tây. 1. Nón Lòng Chảo là gì? Nguồn gốc tên gọi thú vị Nón lòng chảo (帽 lòng chảo) là loại nón dân gian phổ biến tại Việt Nam vào cuối thời Lê - đầu thời Nguyễn. Tên gọi này bắt nguồn từ chính hình dáng đặc thù của nó: chóp nón thấp, lõm ở giữa và vành nón rộng, tạo nên tổng thể giống như một chiếc chảo úp ngược. Trong các tư liệu Pháp ngữ thời bấy giờ, các nhà quan sát phương Tây thường mô tả loại vật dụng này bằng cụm từ “chapeau en forme de poêle” để nhấn mạnh sự khác biệt so với các loại nón khác tại Đông Nam Á. 2. Đặc điểm cấu tạo và chất liệu chế tác Mặc dù có cấu trúc đơn giản, nón lòng chảo được thiết kế để tối ưu hóa côn...
Post a Comment
Read more

Lịch Sử Áo Dài Việt Nam: Từ Áo Giao Lĩnh Đến Di Sản Văn Hóa Dân Tộc

Áo dài từ lâu đã trở thành biểu tượng bất diệt của người phụ nữ Việt Nam. Tuy nhiên, ít ai biết rằng để có được hình hài thanh thoát như hiện nay, tà áo dài đã trải qua những đợt cải cách và mang trong mình những triết lý nhân sinh sâu sắc từ thời phong kiến. 1. Cội nguồn từ áo Giao Lĩnh và bước ngoặt năm 1744 Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng tiền thân của áo dài bắt nguồn từ áo Giao Lĩnh (hay còn gọi là áo đối lĩnh). Đây là kiểu áo sơ khai nhất với hai vạt chéo nhau, thân áo dài chấm gót, được mặc cùng váy đen và thắt lưng màu. Hình ảnh người phụ nữ Việt trong trang phục áo dài giao lĩnh được ghi lại ở tài liệu của Pháp. Sự thay đổi lớn nhất diễn ra vào năm 1744, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát ban sắc dụ về trang phục để phân biệt với Đàng Ngoài. Ông yêu cầu nam nữ đều phải vận quần dài bên trong một chiếc áo lụa suông, tạo nên hình ảnh tiền thân của bộ áo dài đầu tiên. 2. Áo Tứ Thân và Áo Ngũ Thân: Sự phân tầng và đạo lý làm người Trong giai đoạn thế kỷ XVII - XIX, trang phục dân gian và ...
Post a Comment
Read more

Triều Phục Cần Vương Tại Muang Samoyay: Những Bảo Vật Vô Giá Của Lịch Sử Việt

Những phát hiện mới về triều phục tại Muang Samoyay (Lào) đã hé lộ một chương sử bi tráng về phong trào Cần Vương. Từ chiếc Mãng bào thêu rồng chính diện đến những tấm áo gấm tinh xảo, tất cả khẳng định tinh thần: Dù trong hoàn cảnh gian khổ nhất, lễ nghi và lòng tự tôn dân tộc của người Việt vẫn luôn được giữ vững. 1. Chiếc Mãng bào thêu rồng và bí ẩn về danh tính chủ nhân Điểm nhấn quan trọng nhất trong số các hiện vật là chiếc áo gấm thêu cửu long . Theo quy chế triều Nguyễn, áo của Hoàng đế luôn lấy nền vàng làm chủ, thêu rồng lớn mặt nhìn trực diện chính giữa ngực. Chiếc áo tìm thấy tại Muang Samoyay có kết cấu tương tự: Họa tiết: Rồng lớn vắt vai đối diện trước sau, vạt dưới thêu đôi nghê (hoặc ly) chầu vào giữa, kèm theo phượng bay dưới tay áo. Chất liệu: Gấm dày màu ghi đá, mật độ sợi tơ cực cao (gần 100 sợi/1cm), khuy bằng bạc hoặc ngọc trai. Dấu tích lịch sử: Những vết sờn, miếng vá và đặc biệt là vết máu thấm từ bên trong cho thấy chủ nhân đã trải qua những cuộc chiến kh...
Post a Comment
Read more