Tìm hiểu chi tiết về trang phục dân thường thời Trần với áo cổ tròn 4 vạt màu đen, áo Giao Lĩnh và tục cạo trọc đầu đặc trưng. Khám phá kho dữ liệu Việt Phục thế kỷ 13-14.
Trong dòng chảy lịch sử y quan Việt Nam, thời Trần (1225 – 1400) không chỉ nổi tiếng với võ công hiển hách mà còn sở hữu những nét văn hóa phục sức vô cùng độc đáo. Trang phục dân thường thời Trần mang đậm tính kế thừa từ thời Lý nhưng cũng hình thành nên những chuẩn mực riêng biệt về màu sắc, kiểu dáng và quan niệm thẩm mỹ. Bài viết này sẽ đưa bạn trở về quá khứ để tìm hiểu xem người dân Đại Việt thế kỷ 13-14 đã diện đồ như thế nào.
1. Áo Cổ Tròn 4 Vạt: Sắc Đen Chiếm Ưu Thế
Một trong những đặc điểm nhận diện rõ nét nhất của cư dân thời Trần chính là sự ưu tiên tuyệt đối cho màu đen. Theo An Nam chí lược, vương hầu và thứ dân thường mặc áo cổ tròn màu đen huyền, bên dưới mặc quần bằng là trắng, chân đi hài bằng da.
 |
| Áo cổ tròn 4 vạt của các quan thời Trần trong "Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ" |
Sứ thần nhà Nguyên - Trần Cương Trung từng miêu tả trong Sứ Giao thi tập rằng: "Người trong nước đều mặc màu đen, áo đen bốn vạt, cổ tròn làm bằng là". Ngay cả phụ nữ cũng diện sắc đen chủ đạo, nhưng có điểm nhấn là phần cổ áo trắng bên trong lộ rõ ra ngoài, tạo nên nét nữ tính và khác biệt. Các màu sắc rực rỡ như xanh, đỏ, vàng, tía hầu như không xuất hiện trong trang phục thường nhật của dân gian.
2. Áo Giao Lĩnh Và Tục Đóng Khố Của Đàn Ông Việt
Bên cạnh áo cổ tròn, áo Giao Lĩnh (loại áo vạt chéo) vẫn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Việt Phục thời bấy giờ. Hình ảnh này được minh chứng rõ nét trong bức tranh cổ Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ.
 |
| Áo giao lĩnh trong bức "Trúc lâm đại sĩ xuất sơn đồ" |
Đáng chú ý, đàn ông thời Trần có thói quen đóng khố bên trong và khoác áo Giao Lĩnh dài bên ngoài mà không mặc quần dài. Đây là một tập tục phản ánh sự thích nghi với điều kiện thời tiết nóng ẩm và thói quen sinh hoạt của cư dân nông nghiệp lúa nước, vốn được duy trì đến tận cuối thế kỷ 17.
 |
| Kiểu mặc đóng khố mặc áo dài của nam giới nước ta trong tranh "Tam tài đồ hội"(Thế kỷ 15) |
3. Tục Cạo Trọc Đầu: Nét Thẩm Mỹ Gây Kinh Ngạc
 |
| Tượng Thái sư Trần Thủ Độ |
Điểm gây ấn tượng mạnh nhất đối với các sứ thần phương Bắc khi đến Đại Việt chính là mái tóc của đàn ông. Phần lớn đàn ông thời Trần đều cạo trọc đầu.
Sử liệu ghi lại rằng: "Đàn ông đều trọc, người có quan chức thì dùng khăn xanh phủ đầu, dân đều như sư cả". Thói quen này phổ biến đến mức người phương Bắc đôi khi nhầm tưởng đây là quốc gia của những vị sư. Ngoài tục cạo trọc, một bộ phận người dân vẫn lựa chọn kiểu búi tóc chuy kế (búi tó) hoặc cắt tóc ngắn kết hợp với tục xăm mình và nhuộm răng đen.
4. Chất Liệu Vải Vóc: Sự Sáng Tạo Từ Thiên Nhiên
Người dân thời Trần đã đạt đến trình độ cao trong việc sản xuất sợi và dệt vải. Bên cạnh các loại vải cao cấp như gấm, lĩnh, là, họ còn sáng tạo ra nhiều chất liệu độc đáo:
The Cát Liễu, lụa bóng, ỷ: Những loại vải có hoa văn chằng chịt, tinh xảo.
Vải sợi gai và tơ chuối: Được dệt mịn như lụa nõn, cực kỳ thoáng mát và rất được ưa chuộng trong mùa hè.
Việc tận dụng các nguyên liệu tự nhiên như tơ chuối không chỉ cho thấy sự khéo léo mà còn minh chứng cho một nền văn minh dệt may lâu đời của người Việt.
Trang phục dân thường thời Trần là sự kết hợp giữa tính tiện dụng và những quan niệm thẩm mỹ đặc thù của thời đại. Sự đơn giản trong màu sắc (đen - trắng) đối lập với sự tinh xảo trong chất liệu và những tập tục độc đáo như cạo đầu, đóng khố đã tạo nên một diện mạo văn hóa không thể nhầm lẫn. Hiểu về trang phục thời Trần cũng chính là cách để chúng ta trân trọng hơn sự đa dạng của dòng chảy văn hóa dân tộc.
Comments
Post a Comment