Skip to main content

Khám Phá Thường Phục Hoàng Đế Triều Nguyễn: Mũ Thất Long Đường Cân và Long Bào Thường Phục

Tìm hiểu chi tiết về trang phục thường ngày (thường phục) của Hoàng đế triều Nguyễn theo Khâm Định Đại Nam Hội Điển Sự Lệ. Sự khác biệt của Long bào thường phục, hoa văn Bát bảo và biến thể áo Long Trấn.

Nhắc đến trang phục cung đình triều Nguyễn, nhiều người thường liên tưởng đến những bộ Đại triều phục lộng lẫy trong các buổi thiết triều. Tuy nhiên, thường phục Hoàng đế triều Nguyễn – trang phục mặc thường ngày của nhà vua – cũng sở hữu vẻ đẹp xa hoa và chứa đựng nhiều quy tắc nghiêm ngặt được ghi chép rõ trong Khâm Định Đại Nam Hội Điển Sự Lệ. Cùng tìm hiểu chi tiết về mũ Thất Long Đường Cân và Long bào thường phục qua bài viết dưới đây.

Mũ Thất Long Đường Cân – Dấu ấn độc đáo của Vua Nguyễn

Khi mặc thường phục, Hoàng đế triều Nguyễn sẽ đội mũ Thất Long Đường Cân. Theo các ghi chép lịch sử, loại mũ này là một biến thể tinh tế của mũ Xung Thiên.

Đặc điểm nhận dạng của mũ Thất Long Đường Cân bao gồm:

  • Phần gáy mũ được thiết kế nhô cao.

  • Chỏm mũ khum tròn, trùm về phía trước.

  • Hai bên mũ choãi ra tạo thành hình chữ Bát (八), mang lại vẻ uy nghi nhưng không kém phần thanh thoát cho bậc đế vương.

Ảnh chụp vua Thành Thái đội mũ Thất Long Đường Cân
Ảnh chụp vua Thành Thái đội mũ Thất Long Đường Cân

Long Bào Thường Phục – Sự xa hoa đính kết từ ngọc ngà

Kết hợp với mũ Thất Long Đường Cân là Long bào thường phục. Dù mang tên gọi là "thường phục", quy cách may mặc của chiếc áo này vẫn thể hiện đẳng cấp cao nhất của hoàng gia.

  • Chất liệu và màu sắc: Áo bào được may bằng sa mát bóng thuần chỉ, mang màu vàng chính sắc (màu độc quyền của Hoàng đế), lót trong cùng màu.

  • Chi tiết đính kết cực kỳ tinh xảo: Áo thêu hình rồng ổ lớn. Điểm nhấn xa xỉ nhất là mắt rồng được khảm hạt hổ phách màu huyền. Các chi tiết còn lại như cổ đồ, bát bảo, sóng nước đều được xâu chuỗi từ các hạt châu ngọc nhỏ.

  • Chữ mỹ tự: Đặc biệt, trên hai mặt áo và hai ống tay áo, những người thợ thủ công đã khéo léo xâu chuỗi các hạt châu ngọc thành hình các mỹ tự mang ý nghĩa tốt lành như Phúc, Lộc, Thọ.

  • Phụ kiện đi kèm: Cổ áo lót đoạn Bát ti bóng, dải thùy lưu thêu rồng mây. Phần xiêm y (Thường) phía dưới có màu hoa xích (đỏ cam), thêu rồng ổ, sóng nước và hoa sen thuần vàng. Hia đi kèm có kiểu dáng giống với hia Đại triều.

Ảnh chụp vua Khải Định mặc áo Long bào thường phục tuy nhiên lại đội mũ Cửu Long Thông Thiên vốn là Triều phục, có thể thấy rõ chữ Thọ dạng chữ Triện trên vạt áo

Điểm khác biệt giữa Long Bào Thường Phục và Triều Phục

Sự khác biệt lớn nhất giữa Long bào thường phục và Long bào triều phục nằm ở hệ thống hoa văn trang trí.

Long bào thường phục sử dụng mật độ dày đặc các hoa văn:

  1. Sóng nước, cổ đồ.

  2. Chữ tết từ ngọc: Các chữ Phúc, Lộc, Thọ được kết từ hạt châu ngọc.

  3. Hoa văn Bát bảo (Bát bửu): Đây là dạng hoa văn rất phổ biến ở Á Đông, chịu ảnh hưởng từ triết lý Phật giáo và Lão giáo. Gồm 8 bảo vật quý giá, người xưa tin rằng khi kết hợp chúng trên trang phục sẽ mang lại sự may mắn, trường thọ và bình an cho người mặc.

Một góc chiếc áo dài cổ được nhóm Đại Việt cổ phong phục dựng với hoa văn Bát bảo Đạo giáo trên áo
Một góc chiếc áo dài cổ được nhóm Đại Việt cổ phong phục dựng với hoa văn Bát bảo Đạo giáo trên áo

Áo Long Trấn – Biến thể cho Lễ Tịch Điền

Ảnh chụp vua Thành Thái mặc lễ phục Tịch Điền, mũ đội là Thất Long Đường Cân, áo bào vẫn với hoa văn và cách thiết kế như áo thường triều chỉ có khác ống tay hẹp đi rất nhiều + áo ngắn hơn

Không chỉ dùng làm trang phục thường ngày, bộ mũ Thất Long Đường Cân và Long bào này còn được Hoàng đế sử dụng làm lễ phục trong Lễ Tịch Điền (lễ vua đích thân xuống đồng cày ruộng để khuyến khích nông nghiệp).

Tuy nhiên, để phù hợp với tính chất vận động của buổi lễ, Long bào được cải biên lại thành Áo Long Trấn. Dạng thức của áo Long Trấn được tinh chỉnh gọn gàng hơn: tay áo may hẹp lại, thân xẻ 4 vạt và được thắt thêm đai loan ở eo, giúp nhà vua thuận tiện thực hiện các nghi thức cày cấy.

Thường phục Hoàng đế triều Nguyễn không chỉ là những mảnh vải che thân mà còn là những tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, thể hiện kỹ nghệ thủ công xuất chúng và tư tưởng triết lý Á Đông sâu sắc của cha ông ta thời xưa.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Nón Lòng Chảo: Loại Nón "Quốc Dân" Trong Đời Sống Việt Nam Thế Kỷ XVIII - XIX

Bên cạnh nón lá chóp nhọn hay nón quai thao, lịch sử Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX từng ghi nhận một loại nón vô cùng phổ biến mang tên nón lòng chảo . Dù hiện nay không còn xuất hiện trong đời sống thường nhật, nhưng nón lòng chảo vẫn là một minh chứng quan trọng cho tư duy thực dụng và bản sắc văn hóa của người Việt xưa qua góc nhìn của các nhà du hành phương Tây. 1. Nón Lòng Chảo là gì? Nguồn gốc tên gọi thú vị Nón lòng chảo (帽 lòng chảo) là loại nón dân gian phổ biến tại Việt Nam vào cuối thời Lê - đầu thời Nguyễn. Tên gọi này bắt nguồn từ chính hình dáng đặc thù của nó: chóp nón thấp, lõm ở giữa và vành nón rộng, tạo nên tổng thể giống như một chiếc chảo úp ngược. Trong các tư liệu Pháp ngữ thời bấy giờ, các nhà quan sát phương Tây thường mô tả loại vật dụng này bằng cụm từ “chapeau en forme de poêle” để nhấn mạnh sự khác biệt so với các loại nón khác tại Đông Nam Á. 2. Đặc điểm cấu tạo và chất liệu chế tác Mặc dù có cấu trúc đơn giản, nón lòng chảo được thiết kế để tối ưu hóa côn...
Post a Comment
Read more

Lịch Sử Áo Dài Việt Nam: Từ Áo Giao Lĩnh Đến Di Sản Văn Hóa Dân Tộc

Áo dài từ lâu đã trở thành biểu tượng bất diệt của người phụ nữ Việt Nam. Tuy nhiên, ít ai biết rằng để có được hình hài thanh thoát như hiện nay, tà áo dài đã trải qua những đợt cải cách và mang trong mình những triết lý nhân sinh sâu sắc từ thời phong kiến. 1. Cội nguồn từ áo Giao Lĩnh và bước ngoặt năm 1744 Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng tiền thân của áo dài bắt nguồn từ áo Giao Lĩnh (hay còn gọi là áo đối lĩnh). Đây là kiểu áo sơ khai nhất với hai vạt chéo nhau, thân áo dài chấm gót, được mặc cùng váy đen và thắt lưng màu. Hình ảnh người phụ nữ Việt trong trang phục áo dài giao lĩnh được ghi lại ở tài liệu của Pháp. Sự thay đổi lớn nhất diễn ra vào năm 1744, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát ban sắc dụ về trang phục để phân biệt với Đàng Ngoài. Ông yêu cầu nam nữ đều phải vận quần dài bên trong một chiếc áo lụa suông, tạo nên hình ảnh tiền thân của bộ áo dài đầu tiên. 2. Áo Tứ Thân và Áo Ngũ Thân: Sự phân tầng và đạo lý làm người Trong giai đoạn thế kỷ XVII - XIX, trang phục dân gian và ...
Post a Comment
Read more

Triều Phục Cần Vương Tại Muang Samoyay: Những Bảo Vật Vô Giá Của Lịch Sử Việt

Những phát hiện mới về triều phục tại Muang Samoyay (Lào) đã hé lộ một chương sử bi tráng về phong trào Cần Vương. Từ chiếc Mãng bào thêu rồng chính diện đến những tấm áo gấm tinh xảo, tất cả khẳng định tinh thần: Dù trong hoàn cảnh gian khổ nhất, lễ nghi và lòng tự tôn dân tộc của người Việt vẫn luôn được giữ vững. 1. Chiếc Mãng bào thêu rồng và bí ẩn về danh tính chủ nhân Điểm nhấn quan trọng nhất trong số các hiện vật là chiếc áo gấm thêu cửu long . Theo quy chế triều Nguyễn, áo của Hoàng đế luôn lấy nền vàng làm chủ, thêu rồng lớn mặt nhìn trực diện chính giữa ngực. Chiếc áo tìm thấy tại Muang Samoyay có kết cấu tương tự: Họa tiết: Rồng lớn vắt vai đối diện trước sau, vạt dưới thêu đôi nghê (hoặc ly) chầu vào giữa, kèm theo phượng bay dưới tay áo. Chất liệu: Gấm dày màu ghi đá, mật độ sợi tơ cực cao (gần 100 sợi/1cm), khuy bằng bạc hoặc ngọc trai. Dấu tích lịch sử: Những vết sờn, miếng vá và đặc biệt là vết máu thấm từ bên trong cho thấy chủ nhân đã trải qua những cuộc chiến kh...
Post a Comment
Read more