Skip to main content

Bác Sơn: Kiệt Tác Trang Sức Che Trán Của Phụ Nữ Hoàng Tộc Thời Chúa Nguyễn

 Tìm hiểu về Bác Sơn - loại trang sức che trán bằng vàng nạm đá quý thế kỷ XVIII. Khám phá kỹ thuật chế tác từ Ngự xưởng và ý nghĩa biểu tượng trong cung đình chúa Nguyễn.

1. Khái niệm và vị trí của Bác Sơn trong hệ thống trang sức Việt

Bác Sơn là một loại trang sức đặc biệt dùng để che ngang trán, vốn dành riêng cho phụ nữ hoàng tộc dưới thời chúa Nguyễn (thế kỷ XVIII). Trong bối cảnh lịch sử mà trang sức không chỉ để làm đẹp mà còn để khẳng định địa vị cá nhân, Bác Sơn được coi là món đồ quý hiếm bậc nhất, thể hiện sự tôn quý và giàu có của chủ nhân.

Cận cảnh chiếc Bác Sơn bằng vàng với họa tiết chạm khắc tinh xảo thế kỷ XVIII
Cận cảnh chiếc Bác Sơn bằng vàng với họa tiết chạm khắc tinh xảo thế kỷ XVIII

2. Đặc điểm cấu tạo và hoa văn điển hình

Dựa trên các hiện vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Bác Sơn có những đặc trưng không thể nhầm lẫn:

  • Hình dáng: Mô phỏng hình ảnh ba ngọn núi (Tam sơn) biểu trưng cho sự vững chãi và vĩnh cửu.

  • Chất liệu: Vàng ròng, đôi khi được nạm thêm các loại đá quý, trân châu để tăng độ rực rỡ dưới ánh đèn cung đình.

  • Họa tiết: Mật độ trang trí dày đặc nhưng tinh tế với hình tượng Chim Phượng (linh vật tối cao dành cho nữ giới), kết hợp cùng hoa văn Thủy ba (sóng nước) và Vân tản (mây). Các nghệ nhân đã sử dụng kỹ thuật chạm nổi, đậu vàng để tạo nên những chi tiết sống động như thật.

3. Ngự xưởng – Nơi ra đời của những kiệt tác

Xuất xứ của Bác Sơn gắn liền với Ngự xưởng triều Nguyễn. Đây là xưởng chế tác riêng của nhà vua và chúa, nơi quy tụ những người thợ kim hoàn giỏi nhất từ khắp các làng nghề trong cả nước. Sự tập trung nguồn lực và tinh hoa này đã giúp trang sức thời chúa Nguyễn nói chung và Bác Sơn nói riêng đạt đến trình độ nghệ thuật đỉnh cao, khó có thời kỳ nào sánh kịp.

4. Ý nghĩa nghi lễ và đời sống cung đình

Bác Sơn thường được sử dụng trong các dịp đại lễ hoặc nghi thức quan trọng của cung đình. Nó không chỉ tôn vinh vẻ đẹp sang trọng mà còn mang tính hộ mệnh, phù trợ cho người phụ nữ hoàng tộc. Sự hiện diện của Bác Sơn trên khăn vấn, kết hợp cùng áo Nhật Bình, tạo nên một "bộ khung" hoàn hảo về điển chế phục sức thời bấy giờ.

Nguồn tư liệu tham khảo:

  • Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam.

  • Tinh xảo những trang sức cổ xưa của người Việt – Báo Dân Việt.

  • Chuyên đề trưng bày Trang sức cổ Việt Nam.

#BacSon #TrangSucCungDinh #ChuaNguyen #VietPhuc #LichSuVietnam 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Nón Lòng Chảo: Loại Nón "Quốc Dân" Trong Đời Sống Việt Nam Thế Kỷ XVIII - XIX

Bên cạnh nón lá chóp nhọn hay nón quai thao, lịch sử Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX từng ghi nhận một loại nón vô cùng phổ biến mang tên nón lòng chảo . Dù hiện nay không còn xuất hiện trong đời sống thường nhật, nhưng nón lòng chảo vẫn là một minh chứng quan trọng cho tư duy thực dụng và bản sắc văn hóa của người Việt xưa qua góc nhìn của các nhà du hành phương Tây. 1. Nón Lòng Chảo là gì? Nguồn gốc tên gọi thú vị Nón lòng chảo (帽 lòng chảo) là loại nón dân gian phổ biến tại Việt Nam vào cuối thời Lê - đầu thời Nguyễn. Tên gọi này bắt nguồn từ chính hình dáng đặc thù của nó: chóp nón thấp, lõm ở giữa và vành nón rộng, tạo nên tổng thể giống như một chiếc chảo úp ngược. Trong các tư liệu Pháp ngữ thời bấy giờ, các nhà quan sát phương Tây thường mô tả loại vật dụng này bằng cụm từ “chapeau en forme de poêle” để nhấn mạnh sự khác biệt so với các loại nón khác tại Đông Nam Á. 2. Đặc điểm cấu tạo và chất liệu chế tác Mặc dù có cấu trúc đơn giản, nón lòng chảo được thiết kế để tối ưu hóa côn...
Post a Comment
Read more

Lịch Sử Áo Dài Việt Nam: Từ Áo Giao Lĩnh Đến Di Sản Văn Hóa Dân Tộc

Áo dài từ lâu đã trở thành biểu tượng bất diệt của người phụ nữ Việt Nam. Tuy nhiên, ít ai biết rằng để có được hình hài thanh thoát như hiện nay, tà áo dài đã trải qua những đợt cải cách và mang trong mình những triết lý nhân sinh sâu sắc từ thời phong kiến. 1. Cội nguồn từ áo Giao Lĩnh và bước ngoặt năm 1744 Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng tiền thân của áo dài bắt nguồn từ áo Giao Lĩnh (hay còn gọi là áo đối lĩnh). Đây là kiểu áo sơ khai nhất với hai vạt chéo nhau, thân áo dài chấm gót, được mặc cùng váy đen và thắt lưng màu. Hình ảnh người phụ nữ Việt trong trang phục áo dài giao lĩnh được ghi lại ở tài liệu của Pháp. Sự thay đổi lớn nhất diễn ra vào năm 1744, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát ban sắc dụ về trang phục để phân biệt với Đàng Ngoài. Ông yêu cầu nam nữ đều phải vận quần dài bên trong một chiếc áo lụa suông, tạo nên hình ảnh tiền thân của bộ áo dài đầu tiên. 2. Áo Tứ Thân và Áo Ngũ Thân: Sự phân tầng và đạo lý làm người Trong giai đoạn thế kỷ XVII - XIX, trang phục dân gian và ...
Post a Comment
Read more

Triều Phục Cần Vương Tại Muang Samoyay: Những Bảo Vật Vô Giá Của Lịch Sử Việt

Những phát hiện mới về triều phục tại Muang Samoyay (Lào) đã hé lộ một chương sử bi tráng về phong trào Cần Vương. Từ chiếc Mãng bào thêu rồng chính diện đến những tấm áo gấm tinh xảo, tất cả khẳng định tinh thần: Dù trong hoàn cảnh gian khổ nhất, lễ nghi và lòng tự tôn dân tộc của người Việt vẫn luôn được giữ vững. 1. Chiếc Mãng bào thêu rồng và bí ẩn về danh tính chủ nhân Điểm nhấn quan trọng nhất trong số các hiện vật là chiếc áo gấm thêu cửu long . Theo quy chế triều Nguyễn, áo của Hoàng đế luôn lấy nền vàng làm chủ, thêu rồng lớn mặt nhìn trực diện chính giữa ngực. Chiếc áo tìm thấy tại Muang Samoyay có kết cấu tương tự: Họa tiết: Rồng lớn vắt vai đối diện trước sau, vạt dưới thêu đôi nghê (hoặc ly) chầu vào giữa, kèm theo phượng bay dưới tay áo. Chất liệu: Gấm dày màu ghi đá, mật độ sợi tơ cực cao (gần 100 sợi/1cm), khuy bằng bạc hoặc ngọc trai. Dấu tích lịch sử: Những vết sờn, miếng vá và đặc biệt là vết máu thấm từ bên trong cho thấy chủ nhân đã trải qua những cuộc chiến kh...
Post a Comment
Read more